Skip to main content

Wat is een zorgplan?

Zorgplan · Informatie voor Zorgverleners · Cliënten · Mantelzorgers

Een zorgplan is een schriftelijk document waarin de zorgbehoefte, de afgesproken zorg en de persoonlijke doelen van een cliënt worden vastgelegd. Het zorgplan vormt de basis voor alle zorgverlening en wordt opgesteld in samenspraak met de cliënt — en waar van toepassing met de mantelzorger.

In Nederland is het opstellen van een zorgplan wettelijk verplicht voor zorginstellingen die vallen onder de Wet langdurige zorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet.

INHOUDSOPGAVE:

Zorgplan wijzer - dé gids voor zorgplannen in Nederland voor zorgverleners cliënten en mantelzorgers

Definitie van een zorgplan

Een zorgplan — ook wel ondersteuningsplan, begeleidingsplan of zorg- en ondersteuningsplan genoemd — is een persoonlijk document dat specifiek is opgesteld voor één individuele cliënt. Het beschrijft wat de cliënt nodig heeft, welke zorg en ondersteuning worden geboden, welke doelen worden nagestreefd en hoe de voortgang wordt bewaakt en geëvalueerd.

Zorgplan informatie voor zorgverleners - wet en regelgeving EPD en opleidingen via zlpwijzer.nl

Het zorgplan is geen statisch document — het wordt regelmatig herzien en aangepast aan de veranderende situatie en behoeften van de cliënt. De frequentie van evaluatie is afhankelijk van de zorgsituatie en de geldende wet- en regelgeving — maar minimaal één keer per jaar.

In de Nederlandse zorgsector worden verschillende termen gebruikt voor vergelijkbare documenten. De term zorgplan wordt het meest gebruikt in de verpleging en verzorging. In de gehandicaptenzorg spreekt men vaak van een ondersteuningsplan en in de jeugdzorg van een hulpverleningsplan. De inhoud en de wettelijke eisen zijn in essentie vergelijkbaar.

Zie ook Vilans -zorplan informatie

Waarvoor dient een zorgplan?

Een zorgplan dient meerdere belangrijke doelen tegelijkertijd — voor de cliënt, voor de zorgverlener en voor de zorginstelling als geheel.

Voor de cliënt

Het zorgplan geeft de cliënt inzicht in de zorg die wordt geboden en de doelen die worden nagestreefd. Het biedt de cliënt de mogelijkheid om actief mee te denken en mee te beslissen over zijn of haar eigen zorgverlening — een recht dat wettelijk is verankerd in de Nederlandse zorgregelgeving. Het zorgplan is daarmee een belangrijk instrument voor de eigen regie van de cliënt.

Voor de zorgverlener

Het zorgplan biedt de zorgverlener een helder kader voor de dagelijkse zorgverlening — wat moet er gedaan worden, hoe en wanneer. Het zorgt voor continuïteit van zorg — ook als verschillende zorgverleners betrokken zijn bij dezelfde cliënt. En het biedt een basis voor de periodieke evaluatie van de geleverde zorg en de bereikte doelen.

Voor de zorginstelling

Het zorgplan is een wettelijk verplicht document dat aantoont dat de zorginstelling voldoet aan de geldende kwaliteitseisen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) controleert bij inspecties of zorginstellingen beschikken over actuele en kwalitatieve zorgplannen voor alle cliënten.

Voor de continuïteit van zorg

In de Nederlandse zorgsector werken vaak meerdere zorgverleners samen rondom één cliënt. Het zorgplan fungeert als centraal communicatiemiddel — alle betrokken zorgverleners weten wat er is afgesproken, wat de doelen zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is. Dit voorkomt miscommunicatie en bevordert de kwaliteit en continuïteit van de zorgverlening.

Wat staat er in een zorgplan?

De inhoud van een zorgplan is gedeeltelijk wettelijk voorgeschreven en gedeeltelijk afhankelijk van de specifieke zorgsituatie van de cliënt. Een volledig en kwalitatief zorgplan bevat in ieder geval de volgende elementen:

Persoonlijke gegevens

Naam, geboortedatum, adres en contactgegevens van de cliënt — en indien van toepassing van de wettelijk vertegenwoordiger of de contactpersoon.

Zorgbehoefte en probleemanalyse

Een beschrijving van de situatie van de cliënt — wat zijn de zorgbehoeften, wat zijn de beperkingen en mogelijkheden en wat zijn de wensen en verwachtingen van de cliënt zelf?

Persoonlijke doelen

Wat wil de cliënt bereiken? Doelen zijn bij voorkeur SMART geformuleerd — Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Goede doelen sluiten aan bij wat de cliënt zelf belangrijk vindt in zijn of haar leven.

Afgesproken zorg en ondersteuning

Welke zorg, ondersteuning en begeleiding worden geboden — door wie, hoe vaak en op welk tijdstip? Dit is het concrete hart van het zorgplan — de praktische afspraken over de dagelijkse zorgverlening.

Betrokken zorgverleners

Wie zijn betrokken bij de zorg voor deze cliënt — en wat is ieders rol en verantwoordelijkheid? Inclusief contactgegevens van de verantwoordelijke zorgverlener.

Evaluatiemomenten

Wanneer wordt het zorgplan geëvalueerd — en door wie? De evaluatiedatum moet expliciet worden vastgelegd in het zorgplan.

Handtekening van cliënt en zorgverlener

Het zorgplan wordt ondertekend door zowel de cliënt als de verantwoordelijke zorgverlener — als bewijs dat beide partijen akkoord gaan met de inhoud en de gemaakte afspraken.

Wie stelt het zorgplan op?

Het zorgplan wordt opgesteld door de verantwoordelijke zorgverlener — in de meeste gevallen een verpleegkundige, verzorgende of begeleider — in nauwe samenspraak met de cliënt. De cliënt staat centraal in dit proces en heeft het recht om actief mee te denken en mee te beslissen over de inhoud van zijn of haar zorgplan.

In de praktijk verloopt het opstellen van een zorgplan vaak via een intakegesprek — waarbij de zorgverlener de zorgbehoefte, de persoonlijke doelen en de wensen van de cliënt in kaart brengt. Op basis van dit gesprek wordt het zorgplan opgesteld en ter goedkeuring voorgelegd aan de cliënt.

Bij cliënten die niet in staat zijn om zelfstandig beslissingen te nemen — zoals kinderen of mensen met een ernstige cognitieve beperking — wordt de wettelijk vertegenwoordiger of de contactpersoon betrokken bij het opstellen van het zorgplan. Met toestemming van de cliënt kan ook de mantelzorger worden betrokken bij dit proces.

Rechten van de cliënt

De cliënt heeft een aantal belangrijke wettelijke rechten met betrekking tot het zorgplan:

  • Recht op inspraak — de cliënt heeft het recht om actief mee te denken en mee te beslissen over de inhoud van het zorgplan
  • Recht op inzage — de cliënt heeft altijd recht op inzage in zijn of haar eigen zorgplan
  • Recht op een kopie — de cliënt mag altijd vragen om een kopie van het zorgplan
  • Recht op correctie — de cliënt heeft het recht om onjuistheden in het zorgplan te laten corrigeren
  • Recht op weigering — de cliënt heeft het recht om bepaalde zorg of ondersteuning te weigeren — ook als dit is opgenomen in het zorgplan

Deze rechten zijn vastgelegd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Meer informatie over de rechten van cliënten vindt u op de pagina Voor Cliënten & Mantelzorgers.

Zorgplan versus behandelplan

De termen zorgplan en behandelplan worden in de praktijk soms door elkaar gebruikt — maar er is een belangrijk onderscheid:

Zorgplan

Behandelplan

Focus

Dagelijkse zorg en ondersteuning

Medische behandeling

Opgesteld door

Verpleegkundige of verzorgende

Arts of medisch specialist

Inhoud

Zorgbehoefte, doelen, dagelijkse afspraken

Diagnose, behandeling, medicatie

Wettelijke basis

Wlz, Wmo, Jeugdwet

WGBO

Evaluatie

Minimaal jaarlijks

Afhankelijk van behandeling


In de praktijk worden beide documenten in het elektronisch patiëntdossier aan elkaar gekoppeld — zodat alle betrokken zorgverleners een compleet beeld hebben van de situatie van de cliënt. Meer informatie over het elektronisch patiëntdossier vindt u op onze EPD pagina.

FAQ Veelgestelde vragen over het zorgplan

Is een zorgplan wettelijk verplicht?

Ja — het opstellen van een zorgplan is wettelijk verplicht voor zorginstellingen die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. De exacte eisen verschillen per wet en per type zorginstelling. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd IGJ controleert bij inspecties of zorginstellingen beschikken over actuele en kwalitatieve zorgplannen.

Hoe lang duurt het opstellen van een zorgplan?

De tijd die nodig is voor het opstellen van een zorgplan varieert sterk — afhankelijk van de complexiteit van de zorgsituatie van de cliënt en de beschikbare informatie. Een eerste zorgplan wordt doorgaans opgesteld binnen zes weken na de start van de zorgverlening. In de praktijk begint men met een voorlopig zorgplan dat na het intakegesprek wordt aangevuld en definitief gemaakt

Wat gebeurt er als een zorgplan niet wordt opgesteld?

Het ontbreken van een zorgplan is een ernstige tekortkoming die bij inspectie door de IGJ kan leiden tot handhavingsmaatregelen — waaronder een aanwijzing, een bevel of in ernstige gevallen het opleggen van een boete of het intrekken van de toelating van de zorginstelling. Bovendien heeft de cliënt het recht om een klacht in te dienen als er geen zorgplan is opgesteld. Zie ook richtlijnen rijksoverheid

Mag een cliënt weigeren een zorgplan te ondertekenen?

Ja — een cliënt mag weigeren om een zorgplan te ondertekenen. In dat geval noteert de zorgverlener de weigering in het dossier. De zorgverlening wordt in principe voortgezet — maar zonder ondertekend zorgplan heeft de zorginstelling een zwakkere juridische positie. Het is daarom belangrijk om in gesprek te blijven met de cliënt over de inhoud van het zorgplan en eventuele bezwaren serieus te nemen

FAQ

Heeft u een vraag over zorgplannen?

Heeft u een vraag die niet beantwoord wordt op deze site — of wilt u een bijdrage leveren aan de kennisbank? Neem dan contact met ons op. Wij helpen u graag verder.

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 Bekijk de kennisbank →

Published on
22 July 2026
Last modified
07 September 2026

Let op: De informatie op ZLP Wijzer is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts, zorgverlener, gemeente of andere deskundige. Raadpleeg bij vragen over uw persoonlijke situatie altijd een bevoegde professional.

Dit artikel is geschreven om algemene informatie over de Nederlandse zorg te bieden. Hoewel ZLP Wijzer de inhoud met zorg samenstelt en regelmatig actualiseert, kunnen regels en vergoedingen veranderen. Controleer bij persoonlijke situaties altijd de actuele informatie bij de betreffende instantie of neem contact op met een zorgprofessional.