Zorgplan Wijzer — dé gids voor zorgplannen in de Nederlandse zorg

Een zorgplan is een schriftelijk document waarin de zorgbehoefte, de afgesproken zorg en de doelen van een cliënt worden vastgelegd. Het zorgplan vormt de basis voor de zorgverlening en wordt opgesteld in samenspraak met de cliënt en — waar van toepassing — de mantelzorger. In Nederland is het opstellen van een zorgplan wettelijk verplicht voor zorginstellingen die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet.

Het zorgplan wordt opgesteld door de verantwoordelijke zorgverlener — in de meeste gevallen een verpleegkundige, verzorgende of begeleider — in samenspraak met de cliënt. De cliënt heeft het recht om actief mee te denken en mee te beslissen over de inhoud van zijn of haar zorgplan. Ook de mantelzorger kan — met toestemming van de cliënt — betrokken worden bij het opstellen van het zorgplan.

De wettelijke eisen aan een zorgplan zijn vastgelegd in de relevante zorgewetgeving en de richtlijnen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De actuele wetgeving is te raadplegen via de Rijksoverheid

Een zorgplan moet in ieder geval bevatten: de zorgbehoefte van de cliënt, de afgesproken zorg en ondersteuning, de doelen die worden nagestreefd, de betrokken zorgverleners en de evaluatiemomenten. De exacte eisen kunnen verschillen per wet — Wlz, Wmo of Jeugdwet — en per type zorginstelling.

De frequentie van de evaluatie van het zorgplan is afhankelijk van de zorgsituatie van de cliënt en de geldende wet- en regelgeving. In het algemeen geldt dat een zorgplan minimaal één keer per jaar wordt geëvalueerd — maar bij veranderingen in de zorgsituatie van de cliënt dient het zorgplan tussentijds te worden herzien. De IGJ ziet toe op de naleving van de evaluatie-eisen.

Ja — een cliënt heeft altijd recht op inzage in zijn of haar eigen zorgplan. Dit recht is vastgelegd in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De cliënt mag ook vragen om een kopie van het zorgplan en heeft het recht om onjuistheden te laten corrigeren.

Een zorgplan richt zich op de dagelijkse zorg en ondersteuning van een cliënt — zoals persoonlijke verzorging, begeleiding en huishoudelijke hulp. Een behandelplan richt zich specifiek op medische behandeling — zoals medicatie, therapie of chirurgische ingrepen. In de praktijk worden beide documenten soms gecombineerd of aan elkaar gekoppeld in het elektronisch patiëntdossier.

 De mantelzorger speelt een belangrijke rol in het zorgproces — maar heeft geen automatisch recht op inzage in of betrokkenheid bij het zorgplan. Met toestemming van de cliënt kan de mantelzorger worden betrokken bij het opstellen en evalueren van het zorgplan. Zorginstellingen zijn verplicht om de mogelijke betrokkenheid van mantelzorgers te bespreken met de cliënt.