ELEKTRONISCH PATIËNTDOSSIER

EPD en het zorgplan

Het elektronisch patiëntdossier en het zorgplan zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In de moderne Nederlandse zorgsector wordt het zorgplan vrijwel altijd digitaal vastgelegd en beheerd als onderdeel van het EPD. Dit biedt belangrijke voordelen voor de kwaliteit en de continuïteit van zorgverlening.

Het digitale zorgplan

Een digitaal zorgplan in het EPD biedt ten opzichte van een papieren zorgplan een aantal belangrijke voordelen:

• Altijd actueel — wijzigingen zijn direct zichtbaar voor alle betrokken zorgverleners
• Altijd toegankelijk — ook bij nachtdiensten en weekendzorg is het zorgplan direct beschikbaar
• Geautomatiseerde herinneringen — het EPD kan automatisch herinneren aan evaluatiemomenten
• Koppeling met medicatie — medicatieafspraken in het zorgplan zijn direct gekoppeld aan het medicatieoverzicht
• Rapportage — dagelijkse zorgrapportage is direct gekoppeld aan het zorgplan
• Aantoonbare naleving — digitale vastlegging maakt het eenvoudig om aan te tonen dat aan de wettelijke eisen wordt voldaan

Integratie van zorgplan en EPD

In de meest geavanceerde EPD-systemen is het zorgplan volledig geïntegreerd in het dossier — doelen uit het zorgplan zijn direct zichtbaar in de dagelijkse rapportage en evaluaties worden automatisch geregistreerd. Zorgverleners werken daarmee aan één samenhangend digitaal dossier in plaats van aan losse documenten.

Digitaal ondertekenen van het zorgplan

Steeds meer EPD-systemen bieden de mogelijkheid om het zorgplan digitaal te ondertekenen — door zowel de zorgverlener als de cliënt. Dit vereenvoudigt het proces aanzienlijk en zorgt voor een aantoonbare akkoordverklaring die direct in het dossier is vastgelegd.

Meer informatie over de wettelijke eisen aan het zorgplan vindt u op onze pagina eisen aan het zorgplan →

EPD systemen in Nederland

In Nederland zijn verschillende EPD-systemen in gebruik — elk met hun eigen sterke punten en specifieke toepassingen. De keuze voor een EPD-systeem hangt af van het type zorginstelling, de omvang van de organisatie en de specifieke wensen en behoeften van de zorgverleners.

EPD systemen in de ziekenhuiszorg

In Nederlandse ziekenhuizen zijn de meest gebruikte EPD-systemen:

• HiX — ChipSoft — het meest gebruikte ziekenhuisinformatiesysteem in Nederland — in gebruik bij meer dan de helft van alle Nederlandse ziekenhuizen
• Epic — internationaal toonaangevend EPD-systeem — in gebruik bij een groeiend aantal Nederlandse ziekenhuizen waaronder het Amsterdam UMC
• IZIS — Ysis — gebruikt door een aantal Nederlandse ziekenhuizen
• Nexus — Nexus AG — in gebruik bij enkele gespecialiseerde ziekenhuizen

EPD systemen in de langdurige zorg

In de langdurige zorg — verpleeghuizen, thuiszorg en gehandicaptenzorg — worden andere systemen gebruikt:

• ONS — Nedap — één van de meest gebruikte systemen in de langdurige zorg en thuiszorg
• Careinlive — cloudgebaseerd EPD voor de langdurige zorg
• Pluriform — Centric — veel gebruikt in verpleeghuizen en woonzorgcentra
• Comprimé — Enovation — in gebruik bij diverse zorginstellingen in de langdurige zorg
• EVA — Ysis — elektronisch verpleegdossier voor de langdurige zorg

EPD systemen in de huisartsenzorg

In de huisartsenpraktijk worden voornamelijk huisartsinformatiesystemen — HIS — gebruikt:

• Medicom — PharmaPartners — één van de meest gebruikte HIS-systemen in Nederland
• Promedico — Promedico — veel gebruikt door huisartsenpraktijken
• Microhis — Microhis — in gebruik bij een aanzienlijk deel van de Nederlandse huisartsen
• Nexuzhealth — steeds meer in gebruik bij huisartsenpraktijken

(H3): EPD systemen in de geestelijke gezondheidszorg
In de GGZ-sector worden gespecialiseerde systemen gebruikt:

• Nexus GGZ — specifiek ontwikkeld voor de geestelijke gezondheidszorg
• Careweb — Enovation — in gebruik bij diverse GGZ-instellingen
• MIND GGZ — gespecialiseerd systeem voor de GGZ-sector

Hoe kiest u het juiste EPD-systeem?

Bij de keuze voor een EPD-systeem zijn de volgende factoren belangrijk:

• Sector — welk type zorg levert uw instelling?
• Omvang — hoeveel gebruikers heeft het systeem nodig?
• Integratie — kan het systeem koppelen met andere systemen?
• Gebruiksvriendelijkheid — hoe gemakkelijk is het systeem te gebruiken voor zorgverleners?
• Kosten — wat zijn de aanschaf- en onderhoudskosten?
• Ondersteuning — welke implementatie- en ondersteuningsdiensten biedt de leverancier?
• Certificering — voldoet het systeem aan de Nederlandse NEN-normen en AVG-eisen?

Digitale gegevensuitwisseling

Een van de grootste uitdagingen in de Nederlandse zorgsector is de uitwisseling van gegevens tussen verschillende EPD-systemen en zorginstellingen. Een patiënt die wordt behandeld door meerdere zorgverleners — huisarts, specialist, wijkverpleegkundige en fysiotherapeut — heeft er belang bij dat al deze zorgverleners toegang hebben tot dezelfde actuele informatie.

Landelijk Schakelpunt — LSP

Het Landelijk Schakelpunt is een digitale infrastructuur die het mogelijk maakt om medische gegevens veilig uit te wisselen tussen verschillende zorginstellingen. Via het LSP kunnen zorgverleners — met toestemming van de patiënt — relevante gegevens opvragen uit het dossier van een andere zorginstelling.

Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg — Wegiz

De Wegiz verplicht zorginstellingen om bepaalde gegevens elektronisch uit te wisselen — in een gestandaardiseerd formaat. De wet wordt gefaseerd ingevoerd — te beginnen met de meest urgente gegevensuitwisselingen zoals medicatieoverzichten en verwijsbrieven.

FHIR — internationale standaard voor gegevensuitwisseling

FHIR — Fast Healthcare Interoperability Resources — is de internationale standaard voor de uitwisseling van zorggegevens tussen verschillende systemen. Steeds meer Nederlandse EPD-systemen ondersteunen FHIR — wat de uitwisseling van gegevens tussen verschillende zorginstellingen en systemen aanzienlijk vereenvoudigt.

Persoonlijke gezondheidsomgeving — PGO

Een persoonlijke gezondheidsomgeving is een digitale omgeving waarin cliënten zelf regie hebben over hun eigen gezondheidsgegevens. Via een PGO kunnen cliënten gegevens uit verschillende zorginstellingen samenbrengen en delen met door hen gekozen zorgverleners. De MedMij-standaard regelt hoe PGO's veilig kunnen communiceren met EPD-systemen van zorginstellingen.

Privacy en beveiliging van het EPD

Het elektronisch patiëntdossier bevat bijzondere persoonsgegevens — gezondheidsgegevens die onder de AVG extra bescherming verdienen. Zorginstellingen zijn verplicht om het EPD adequaat te beveiligen en de toegang tot gegevens strikt te reguleren.

Toegangscontrole en autorisatie

Niet elke zorgverlener heeft toegang tot alle gegevens in het EPD. Een goed ingericht autorisatiesysteem zorgt ervoor dat zorgverleners alleen toegang hebben tot de gegevens die zij nodig hebben voor hun specifieke taken:

• Rolgebaseerde toegang — toegangsrechten zijn gekoppeld aan de functie van de zorgverlener
• Cliëntgebonden toegang — zorgverleners hebben alleen toegang tot de dossiers van hun eigen cliënten
• Audittrail — alle raadplegingen en wijzigingen worden geregistreerd
• Twee-factor authenticatie — extra beveiliging bij het inloggen op het EPD

(H3): Beveiliging van EPD-gegevens
Zorginstellingen zijn verplicht om adequate technische en organisatorische maatregelen te treffen om EPD-gegevens te beveiligen:

• Encryptie — gegevens worden versleuteld opgeslagen en verzonden
• Firewalls en antivirussoftware — bescherming tegen externe bedreigingen
• Regelmatige back-ups — bescherming tegen gegevensverlies
• Penetratietesten — regelmatige tests van de beveiliging
• Bewustwording personeel — training van medewerkers over informatiebeveiliging
• NEN 7510 certificering — de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg

Rechten van cliënten met betrekking tot het EPD

Cliënten hebben onder de AVG en de WGBO de volgende rechten met betrekking tot hun elektronisch patiëntdossier:

• Recht op inzage — digitale inzage via een patiëntenportaal
• Recht op een kopie — digitale of papieren kopie van het dossier
• Recht op correctie — onjuistheden kunnen worden gecorrigeerd
• Recht op verwijdering — in bepaalde gevallen kunnen gegevens worden verwijderd
• Recht op bezwaar — bezwaar maken tegen bepaalde verwerkingen

Datalekken in de zorg

De zorgsector is een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen vanwege de gevoelige aard van de opgeslagen gegevens. Bij een datalek waarbij gezondheidsgegevens zijn betrokken — zijn zorginstellingen verplicht dit binnen 72 uur te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens en in veel gevallen ook bij de betrokken cliënten.

Wet- en regelgeving rondom het EPD

Het gebruik van elektronische patiëntdossiers in de Nederlandse zorgsector wordt geregeld door meerdere wetten en normen. De belangrijkste zijn:

AVG — Algemene Verordening Gegevensbescherming

De AVG stelt strenge eisen aan de verwerking van gezondheidsgegevens in het EPD — rechtmatige verwerking, adequate beveiliging en duidelijke rechten voor cliënten. Meer informatie vindt u op onze Wet & Regelgeving pagina.

WGBO — bewaarplicht

De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst stelt een bewaarplicht van 20 jaar voor medische dossiers — inclusief het EPD en het zorgplan. Zorginstellingen zijn verplicht om te zorgen voor een veilige en betrouwbare opslag van alle dossiergegevens gedurende deze periode.

Wegiz — elektronische gegevensuitwisseling

De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg verplicht zorginstellingen om bepaalde gegevens elektronisch en in een gestandaardiseerd formaat uit te wisselen. De wet wordt gefaseerd ingevoerd en heeft grote gevolgen voor de inrichting van EPD-systemen en de onderlinge koppeling daarvan.

NEN 7510 — informatiebeveiliging in de zorg

NEN 7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. Zorginstellingen die voldoen aan NEN 7510 tonen aan dat zij adequate maatregelen hebben getroffen om de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van zorggegevens te waarborgen. NEN 7510 certificering is voor steeds meer zorginstellingen een vereiste.

Toezicht door de IGJ en AP

Zowel de IGJ als de Autoriteit Persoonsgegevens houden toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving rondom het EPD. De IGJ beoordeelt of zorginstellingen het EPD op een verantwoorde manier inzetten voor kwalitatieve zorgverlening. De AP controleert of zorginstellingen voldoen aan de AVG-eisen voor de verwerking van persoonsgegevens.