Zorgopleidingen in Nederland — het complete overzicht van mbo tot wo
Zorgopleidingen Nederland · MBO · HBO · WO · Compleet Overzicht
Een carrière in de zorg begint met de juiste opleiding — maar met tientallen opleidingen verspreid over mbo, hbo en universiteit is het niet altijd duidelijk waar u moet beginnen. Op deze pagina vindt u een compleet overzicht van de zorgopleidingen in Nederland — van de eerste mbo-niveaus tot de academische opleiding geneeskunde — inclusief waar u ze kunt volgen en hoe u van het ene niveau naar het andere doorstroomt.

Waarom kiezen voor een opleiding in de zorg?
De zorgsector is een van de grootste werkgevers van Nederland en de vraag naar zorgpersoneel blijft de komende jaren onverminderd hoog. Wie een opleiding in de zorg volgt, kiest voor baanzekerheid, veel doorgroeimogelijkheden en een breed werkveld — van de wijkverpleging tot het ziekenhuis en van de gehandicaptenzorg tot de jeugdzorg.

Elk opleidingsniveau leidt tot een ander soort functie en verantwoordelijkheid. Dit overzicht helpt u de juiste keuze te maken — passend bij uw vooropleiding, interesses en carrièredoelen.
Actuele cijfers over het personeelstekort in de zorg zijn te vinden bij het CBS.
Meer achtergrondinformatie over werken in de zorg vindt u in onze Kennisbank Zorg.
MBO-opleidingen in de zorg (niveau 1 t/m 4)
Zorgopleidingen op mbo-niveau bouwen hiërarchisch op elkaar voort — van niveau 1 tot en met niveau 4. U volgt de opleiding via de BOL-route (voltijd, met stage) of de BBL-route (werken en leren) bij een ROC of vakschool. Als verzorgende of verpleegkundige werkt u na uw opleiding binnen de kaders van de Wet langdurige zorg, de Wmo of de Jeugdwet — het is goed om daar al tijdens uw opleiding kennis van te maken.
De vier mbo-niveaus in de zorg
|
Niveau |
Opleiding |
Duur |
Vooropleiding |
|
1 |
Zorghulp |
1 jaar |
Geen diploma vereist |
|
2 |
Helpende Zorg en Welzijn |
2 jaar |
Vmbo of niveau 1 Zorghulp |
|
3 |
Verzorgende IG (VIG) |
3 jaar |
Vmbo |
|
4 |
Verpleegkundige (mbo-v) |
3–4 jaar |
Vmbo (theoretisch/gemengd) of havo |
Andere mbo-opleidingen in de zorg
- Doktersassistent — ondersteuning bij de huisarts of specialist
- Apothekersassistent — medicatie klaarmaken en cliënten adviseren
- Tandartsassistent — assisteren bij tandheelkundige behandelingen
- Persoonlijk Begeleider Gehandicaptenzorg / Specifieke Doelgroepen
- Pedagogisch Medewerker — werken met kinderen in de kinderopvang of jeugdzorg
Een volledig, actueel opleidingenoverzicht per regio vindt u bij S-BB, de landelijke samenwerkingsorganisatie voor beroepsonderwijs.
HBO-opleidingen in de zorg
Hbo-zorgopleidingen zijn bacheloropleidingen van vier jaar, toegankelijk met een havo-, vwo- of mbo-4-diploma. Ze leiden op tot een breed palet aan zorgberoepen met meer zelfstandigheid en verantwoordelijkheid dan op mbo-niveau.
De belangrijkste hbo-bacheloropleidingen
- Verpleegkunde (HBO-V)
- Fysiotherapie
- Ergotherapie
- Logopedie
- Verloskunde (aparte academies)
- Mondzorgkunde
- Voeding en Diëtetiek
- Management in de Zorg
- Social Work
Op welke hogeschool kunt u deze opleidingen volgen?
|
Hogeschool |
Zorgopleidingen (o.a.) |
|
HAN (Arnhem/Nijmegen) |
Verpleegkunde, Ergotherapie, Logopedie, Mondzorgkunde |
|
Hogeschool van Amsterdam |
Verpleegkunde, Paramedische Zorg, Logopedie |
|
Zuyd Hogeschool |
Verpleegkunde, Fysiotherapie, Ergotherapie, Social Work |
|
Hogeschool Utrecht |
Verpleegkunde, Fysiotherapie, Voeding en Diëtetiek |
|
Fontys Hogescholen |
Verpleegkunde, Fysiotherapie, Logopedie, Mondzorgkunde |
Een volledig, filterbaar overzicht per opleiding en regio vindt u op Studiekeuze123.
WO / universitaire opleidingen in de zorg
Academische zorgopleidingen kennen vrijwel allemaal een numerus fixus met decentrale selectie — u wordt toegelaten op basis van motivatie en aanvullende toetsen, niet alleen op eindexamencijfers.
Geneeskunde — acht medische faculteiten
|
Universiteit |
Verbonden ziekenhuis |
|
Universiteit van Amsterdam |
Amsterdam UMC — locatie AMC |
|
Vrije Universiteit Amsterdam |
Amsterdam UMC — locatie VUmc |
|
Universiteit Leiden |
LUMC |
|
Erasmus Universiteit Rotterdam |
Erasmus MC |
|
Universiteit Utrecht |
UMC Utrecht |
|
Rijksuniversiteit Groningen |
UMCG |
|
Radboud Universiteit Nijmegen |
Radboudumc |
|
Maastricht University |
Maastricht UMC+ |
Tandheelkunde en farmacie
- Tandheelkunde — alleen bij ACTA Amsterdam, Radboudumc Nijmegen en UMCG Groningen
- Farmacie (opleiding tot apotheker) — alleen bij Universiteit Utrecht, Rijksuniversiteit Groningen en Universiteit Leiden. Farmaceutische Wetenschappen (onderzoeksgericht, geen apothekersopleiding) wordt daarnaast aangeboden aan deze universiteiten en de Vrije Universiteit Amsterdam
Overige academische zorgopleidingen
- Biomedische Wetenschappen — diverse universiteiten
- Technische Geneeskunde / Klinische Technologie — TU Delft
- Gezondheidswetenschappen — o.a. Maastricht, VU Amsterdam, Universiteit Utrecht
Meer over de decentrale selectieprocedure leest u bij de KNMG.
Van mbo naar hbo: doorstromen in de zorg
Veel zorgverleners beginnen op mbo-niveau en stromen later door naar het hbo — bijvoorbeeld van Verzorgende IG naar HBO-Verpleegkunde. Met een mbo-4-diploma heeft u toelating tot het hbo. Werkervaring kan bovendien meetellen via een EVC-traject (Erkenning van Verworven Competenties), waarmee u vrijstellingen kunt krijgen voor onderdelen die u al beheerst.
Wat kost een zorgopleiding?
Mbo-opleidingen kennen relatief lage lesgeldkosten en de meeste studenten komen in aanmerking voor studiefinanciering. Hbo- en wo-opleidingen kennen wettelijk collegegeld, aan te vullen met een rentedragende lening via DUO indien nodig. De exacte bedragen worden jaarlijks vastgesteld.
Actuele bedragen voor collegegeld en studiefinanciering vindt u bij DUO.
Hoe kiest u de juiste zorgopleiding?
Een aantal vragen kan u helpen bij het maken van de juiste keuze. Bedenk ook dat u in vrijwel elk zorgberoep dagelijks werkt met het elektronisch patiëntdossier — een beetje digitale vaardigheid is dus in elk zorgberoep welkom:
- Wilt u vooral praktisch werken, of trekt de theoretische verdieping van het hbo of wo u meer aan?
- Past uw huidige vooropleiding bij de instroomeisen, of is een schakeltraject nodig?
- Welk werkveld spreekt u het meest aan — ouderenzorg, jeugdzorg, ziekenhuiszorg, gehandicaptenzorg?
- Loop een dag mee (meeloopstage) of bezoek een open dag voordat u kiest.
- Praat met zorgverleners die de opleiding al hebben afgerond over hun ervaring.
Aanbevolen studieboeken
- Persoonlijke Basiszorg deel 1 (niveau 3) — Traject V&V (ISBN 9789006910193) Theorieboek voor de mbo-opleiding Verzorgende IG, gericht op de belangrijkste werkprocessen rond lichamelijke verzorging. → Bekijk op bol.com
- Fysiologie en Anatomie — C.A. Bastiaanssen (ISBN 9789031346844) Basiswerk specifiek voor hbo-Verpleegkunde, met dertien hoofdstukken van circulatie tot zenuwstelsel. → Bekijk op bol.com
FAQ Veelgestelde vragen over zorgopleidingen
Mbo-opleidingen zijn praktijkgericht en leiden op tot uitvoerende zorgfuncties. Hbo-opleidingen combineren praktijk met theorie en leiden op tot zelfstandiger functies met meer verantwoordelijkheid. Wo-opleidingen zijn wetenschappelijk van aard en leiden op tot functies als arts, tandarts of apotheker, of tot onderzoek en beleid.
Voor de mbo-opleiding Zorghulp (niveau 1) is geen diploma vereist. Voor hogere niveaus is doorgaans een vmbo-, havo- of mbo-diploma nodig, afhankelijk van de opleiding.
Mbo-opleidingen duren tussen de 1 en 4 jaar, afhankelijk van het niveau. Hbo-bacheloropleidingen duren 4 jaar. Geneeskunde duurt 6 jaar (bachelor plus master), gevolgd door een medische vervolgopleiding.
Ja, de zorgsector kampt structureel met personeelstekorten en de vraag naar gekwalificeerd zorgpersoneel blijft de komende jaren hoog, op alle opleidingsniveaus.
Ja, tussentijds overstappen is vaak mogelijk, en met een afgeronde mbo-opleiding kunt u doorstromen naar het hbo. Neem voor de exacte mogelijkheden contact op met de studieadviseur van de opleiding.
Heeft u een vraag over de Zorgopleidingen in Nederland?
Heeft u een vraag die niet beantwoord wordt op deze site — of wilt u een bijdrage leveren aan de kennisbank? Neem dan contact met ons op. Wij helpen u graag verder.